BLOG KANCELARII

Fundacja Rodzinna w Polsce: Przewodnik do jej założenia

Trwają prace nad zmianami dotyczącymi fundacji rodzinnych. Wśród rekomendowanych zmian znajduje się między innymi włączenie rejestru fundacji rodzinnych do Krajowego Rejestru Sądowego. Równolegle procedowane są zmiany podatkowe. Poniższy artykuł opisuje przepisy obecnie obowiązujące.

Fundacja rodzinna – akt założycielski, statut, beneficjenci i rejestracja
Stan prawny: październik 2026 r.
01

Czym jest fundacja rodzinna?

Fundacja rodzinna jest osobą prawną tworzoną w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów .

Szczegółowy cel fundacji określa fundator w statucie. Konstrukcja fundacji rodzinnej może służyć w szczególności uporządkowaniu zasad zarządzania majątkiem rodzinnym, zaplanowaniu sukcesji oraz długoterminowemu zabezpieczeniu wskazanych przez fundatora osób.

Majątek

Fundacja może gromadzić składniki majątkowe przekazane przez fundatora oraz inne osoby.

Beneficjenci

Fundator określa osoby lub podmioty, które mogą otrzymywać świadczenia od fundacji.

Sukcesja

Statut pozwala zaprojektować zasady funkcjonowania majątku także po śmierci fundatora.

Osobowość prawna: fundacja rodzinna uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisu do Rejestru Fundacji Rodzinnych.
02

Kto może być fundatorem fundacji rodzinnej?

Fundatorem może być wyłącznie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych .

AKT ZAŁOŻYCIELSKI

Jeden lub kilku fundatorów

Fundacja rodzinna ustanawiana w akcie założycielskim może mieć więcej niż jednego fundatora.

TESTAMENT

Tylko jeden fundator

Fundacja rodzinna ustanawiana w testamencie może mieć tylko jednego fundatora.

Wielość fundatorów: jeżeli fundacja ma więcej niż jednego fundatora, co do zasady wykonują oni prawa i obowiązki fundatora wspólnie, chyba że statut przewiduje inne rozwiązanie.
03

Jak założyć fundację rodzinną – krok po kroku

01

Ustanowienie fundacji

Akt założycielski albo testament w formie aktu notarialnego.

02

Statut

Fundator ustala statut fundacji rodzinnej w formie aktu notarialnego.

03

Spis mienia

Sporządzany jest spis mienia wnoszonego do fundacji rodzinnej.

04

Organy

Ustanawia się organy wymagane przez ustawę oraz statut.

05

Fundusz założycielski

Minimalna wartość funduszu wynosi 100 000 zł.

06

Rejestracja

Fundacja zostaje wpisana do Rejestru Fundacji Rodzinnych.

Dzień uzyskania osobowości prawnej: fundacja rodzinna w organizacji staje się fundacją rodzinną i uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisu do rejestru.
04

Akt założycielski albo testament

Oświadczenie o ustanowieniu fundacji rodzinnej może zostać złożone w akcie założycielskim albo w testamencie.

Akt założycielski

Fundator składa przed notariuszem oświadczenie o ustanowieniu fundacji rodzinnej.

Testament

Fundator może również ustanowić fundację rodzinną w testamencie.

Zarówno akt założycielski, jak i testament ustanawiający fundację rodzinną wymagają formy aktu notarialnego.

Z chwilą sporządzenia aktu założycielskiego albo ogłoszenia testamentu powstaje fundacja rodzinna w organizacji.

Fundacja rodzinna w organizacji może we własnym imieniu zarządzać posiadanym majątkiem, nabywać prawa, w tym nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana.
Fundacja ustanawiana w testamencie: fundator musi określić w testamencie osobę albo osoby, które zostaną powołane do pełnienia funkcji członka albo członków pierwszego zarządu. Ma to również znaczenie rejestrowe, ponieważ w przypadku fundacji ustanowionej w testamencie zgłoszenia do rejestru dokonuje zarząd.
05

Statut fundacji rodzinnej

Statut jest podstawowym dokumentem określającym sposób funkcjonowania fundacji rodzinnej. Ustala go fundator, a  statut sporządza się w formie aktu notarialnego.

Statut określa między innymi:

  • nazwę fundacji rodzinnej,
  • siedzibę fundacji rodzinnej,
  • szczegółowy cel fundacji,
  • beneficjenta albo sposób jego określenia oraz zakres przysługujących mu uprawnień,
  • zasady prowadzenia listy beneficjentów,
  • zasady, w tym szczegółowy tryb, zrzeczenia się uprawnień przez beneficjenta,
  • czas trwania fundacji, jeżeli jest oznaczony,
  • wartość funduszu założycielskiego,
  • zasady powoływania i odwoływania oraz uprawnienia i obowiązki członków organów fundacji rodzinnej,
  • zasady reprezentacji fundacji rodzinnej przez zarząd albo inne organy w przypadkach wskazanych w ustawie,
  • podmiot uprawniony do zatwierdzenia czynności zarządu fundacji rodzinnej w organizacji,
  • co najmniej jednego beneficjenta uprawnionego do uczestnictwa w zgromadzeniu beneficjentów,
  • zasady zmiany statutu,
  • przeznaczenie mienia fundacji rodzinnej po jej rozwiązaniu, w tym beneficjenta uprawnionego do tego mienia w związku z rozwiązaniem fundacji.

Co jeszcze można uregulować w statucie?

Statut może dodatkowo określać między innymi zasady współpracy organów, szczególne okoliczności rozwiązania fundacji, wytyczne dotyczące inwestowania jej majątku oraz możliwość utworzenia jednostek terenowych.

Zmiana statutu: zmiana statutu staje się skuteczna z chwilą jej wpisu do Rejestru Fundacji Rodzinnych.
06

Fundusz założycielski i spis mienia

minimum 100 000 zł

wartości funduszu założycielskiego

Fundator wnosi do fundacji rodzinnej mienie na pokrycie funduszu założycielskiego o wartości określonej w statucie, nie niższej niż 100 000 zł.

Spis mienia

Fundator sporządza spis mienia wnoszonego do fundacji rodzinnej na pokrycie funduszu założycielskiego, a po jej utworzeniu zarząd aktualizuje spis i odpowiada za jego aktualność.

W spisie mienia zamieszcza się między innymi:

  • osobę wnoszącą dany składnik mienia,
  • rodzaj każdego składnika mienia,
  • wartość składnika według stanu i cen z chwili jego wniesienia,
  • wartość podatkową składnika,
  • informacje o aktualnych proporcjach przypadających na poszczególnych fundatorów oraz fundację rodzinną.

Fundacja ustanawiana aktem

Fundusz założycielski powinien zostać wniesiony przed wpisaniem fundacji do rejestru.

Fundacja ustanawiana testamentem

Fundusz może zostać wniesiony w terminie dwóch lat od dnia wpisania fundacji do rejestru.

07

Kto może być beneficjentem fundacji rodzinnej?

Fundator określa beneficjentów oraz przysługujące im prawa. Beneficjent nie musi być członkiem rodziny fundatora.

Osoba fizyczna

Beneficjentem może być wskazana przez fundatora osoba fizyczna.

Fundator

Beneficjentem fundacji rodzinnej może być również sam fundator.

Organizacja pozarządowa

Beneficjentem może być również wskazana w ustawie organizacja pozarządowa prowadząca działalność pożytku publicznego.

Beneficjent ≠ członek zgromadzenia beneficjentów. Nie każdy beneficjent automatycznie wchodzi do zgromadzenia. Zgromadzenie beneficjentów tworzą tylko beneficjenci, którym statut przyznał prawo uczestnictwa w tym organie.

Świadczenia dla beneficjentów mogą obejmować między innymi środki pieniężne, rzeczy lub prawa albo możliwość korzystania z określonych składników majątku fundacji.

Zrzeczenie się uprawnień przez beneficjenta: wymaga formy pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym. Zrzeczenie się wszystkich uprawnień jest równoznaczne ze zrzeczeniem się statusu beneficjenta.
08

Organy fundacji rodzinnej

Zarząd

Prowadzi sprawy fundacji i ją reprezentuje, realizuje jej cele, prowadzi listę beneficjentów oraz wykonuje świadczenia na ich rzecz.

Zgromadzenie beneficjentów

Tworzą je beneficjenci, którym statut przyznał prawo uczestnictwa w zgromadzeniu.

Rada nadzorcza

Może zostać ustanowiona przez fundatora i sprawuje nadzór nad działalnością zarządu.

Więcej niż 25 beneficjentów

Jeżeli liczba beneficjentów przekracza 25 osób, ustanowienie rady nadzorczej jest obowiązkowe.

Zakaz łączenia funkcji: ta sama osoba nie może jednocześnie pełnić funkcji członka zarządu i członka rady nadzorczej.

Szczególna czynność między fundacją a członkiem zarządu

Jeżeli członek zarządu jest jednocześnie jedynym członkiem zgromadzenia beneficjentów , czynność prawna między tym beneficjentem a reprezentowaną przez niego fundacją rodzinną wymaga formy aktu notarialnego.

O dokonaniu takiej czynności notariusz każdorazowo zawiadamia sąd rejestrowy.

Szczególny wymóg nie dotyczy realizacji świadczeń przysługujących beneficjentowi będącemu zarazem członkiem zarządu.

09

Rejestr Fundacji Rodzinnych

Rejestr Fundacji Rodzinnych prowadzi obecnie Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim.

Wniosek o pierwszy wpis składa się na urzędowym formularzu RFR-W wraz z wymaganymi załącznikami.

Fundacja ustanowiona aktem

Zgłoszenia fundacji do rejestru dokonuje fundator.

Fundacja ustanowiona testamentem

Zgłoszenia dokonuje zarząd, a zgłoszenie podpisują wszyscy członkowie zarządu.

Jakie dane zawiera zgłoszenie?

Dane wymagane przy pierwszym zgłoszeniu – art. 114 ust. 3 ustawy
  • nazwa fundacji rodzinnej, jej siedziba i adres,
  • wysokość funduszu założycielskiego,
  • dane członków zarządu, ich adresy do doręczeń oraz sposób reprezentacji,
  • dane członków rady nadzorczej oraz ich adresy do doręczeń – jeżeli rada została ustanowiona,
  • dane beneficjentów wchodzących w skład zgromadzenia beneficjentów,
  • imię i nazwisko oraz adres do doręczeń fundatora, jeżeli fundator jest uprawniony do powołania zarządu,
  • czas trwania fundacji rodzinnej, jeżeli jest oznaczony.

Informacja o przedmiocie działalności gospodarczej nie należy do katalogu art. 114 ust. 3. Jeżeli fundacja prowadzi działalność gospodarczą, odpowiednie dane zgłasza się przy użyciu formularza RFR-WM.

Kiedy fundacja w organizacji ulega rozwiązaniu?

Następuje to, jeżeli:

  • fundacja nie została zgłoszona do rejestru w terminie sześciu miesięcy od sporządzenia aktu założycielskiego albo ogłoszenia testamentu,
  • albo postanowienie sądu rejestrowego odmawiające zarejestrowania fundacji stało się prawomocne.
10

Dokumenty do rejestracji fundacji rodzinnej

Trzeba odróżnić dokumenty wynikające bezpośrednio z ustawy od dodatkowych dokumentów i formularzy wymaganych obecnie w praktyce sądu rejestrowego.

Dokumenty wynikające z ustawy

  • akt założycielski fundacji rodzinnej albo protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu, w którym ustanowiono fundację rodzinną,
  • statut fundacji rodzinnej,
  • przy fundacji ustanowionej aktem założycielskim – oświadczenie fundatora o wniesieniu mienia na pokrycie funduszu założycielskiego w kwocie określonej w statucie,
  • przy fundacji ustanowionej w testamencie – oświadczenie członków zarządu, że fundusz założycielski zostanie wniesiony w terminie dwóch lat od dnia wpisania fundacji rodzinnej do rejestru,
  • dowód ustanowienia organów fundacji rodzinnej z wyszczególnieniem ich składu osobowego, jeżeli skład organów nie wynika ze statutu,
  • wymagane zgody na pełnienie funkcji członka organu fundacji rodzinnej.

Oświadczenia o zgodzie i adresy do doręczeń

W odniesieniu do osób reprezentujących fundację rodzinną, likwidatorów i pełnomocników do wniosku dołącza się oświadczenie obejmujące zgodę na powołanie oraz adres do doręczeń.

Odrębnego oświadczenia o zgodzie nie trzeba dołączać, jeżeli zgoda wynika już w sposób przewidziany w art. 120 ustawy – między innymi gdy osoba podlegająca wpisowi sama podpisuje wniosek, udzieliła pełnomocnictwa do jego złożenia albo jej zgoda została wyrażona w odpowiednim protokole lub statucie.

Jeżeli adres do doręczeń takiej osoby znajduje się poza obszarem Unii Europejskiej, należy wskazać pełnomocnika do doręczeń w Polsce.

Aktualna praktyka Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim

Na aktualnej stronie Rejestru Fundacji Rodzinnych sąd wskazuje dodatkowo między innymi:
  • spis mienia,
  • oświadczenia o zgodzie osób powołanych do poszczególnych organów,
  • oświadczenie fundatora o pochodzeniu mienia na pokrycie funduszu założycielskiego, jeżeli fundator pozostaje w związku małżeńskim,
  • zaświadczenia o niekaralności członków zarządu,
  • zaświadczenia o niekaralności członków rady nadzorczej, jeżeli rada została ustanowiona,
  • dowód uiszczenia opłaty sądowej.

Powyższe pozycje należy odróżnić od zamkniętego katalogu załączników wskazanego bezpośrednio w art. 114 ust. 4 ustawy. Są one obecnie wskazywane przez sąd jako element praktyki rejestrowej.

Majątek wspólny małżonków: niezależnie od wymogów rejestrowych przed wniesieniem określonego składnika majątku należy również zbadać, czy ze względu na jego przynależność do majątku wspólnego oraz rodzaj czynności wymagana jest zgoda małżonka wynikająca z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Formularze

RFR-W wniosek o pierwszy wpis fundacji rodzinnej
RFR-WK zarząd i sposób reprezentacji albo rada nadzorcza
RFR-WB zgromadzenie beneficjentów
RFR-WM działalność gospodarcza
RFR-WL pełnomocnik fundacji
RFR-WA jednostki terenowe
Opłata za pierwszy wpis: zgodnie z aktualną informacją Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim wynosi 500 zł.
Przed złożeniem wniosku warto każdorazowo sprawdzić aktualną listę formularzy i załączników publikowaną przez sąd rejestrowy.
11

Co dzieje się po wpisie fundacji do rejestru?

Z chwilą wpisu fundacja rodzinna uzyskuje osobowość prawną i wstępuje w prawa i obowiązki fundacji rodzinnej w organizacji.

Aktualizacja danych

Fundacja zgłasza wymagane dane oraz ich zmiany niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od zdarzenia uzasadniającego wpis, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Sprawozdawczość

Fundacja prowadzi księgi rachunkowe oraz sporządza wymagane sprawozdania finansowe.

Audyt

Ustawa przewiduje okresowy audyt działalności i zarządzania majątkiem fundacji rodzinnej.

Audyt co najmniej raz na 4 lata

Jeżeli sprawozdanie finansowe fundacji podlega badaniu na podstawie ustawy o rachunkowości, audyt fundacji rodzinnej przeprowadza się corocznie przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego.

Fundacja a wcześniejsze zobowiązania fundatora

Fundacja rodzinna odpowiada solidarnie z fundatorem za jego zobowiązania powstałe przed ustanowieniem fundacji, w tym za zobowiązania alimentacyjne. Odpowiedzialność fundacji jest ograniczona do wartości mienia wniesionego przez fundatora na zasadach określonych w ustawie.
12

Fundacja rodzinna – najczęstsze pytania

Ile wynosi minimalny fundusz założycielski fundacji rodzinnej?

Minimalna wartość mienia wniesionego na pokrycie funduszu założycielskiego wynosi 100 000 zł.

Czy fundacja rodzinna może mieć kilku fundatorów?

Tak. Fundacja ustanawiana aktem założycielskim może mieć więcej niż jednego fundatora. Fundacja ustanawiana w testamencie może natomiast mieć tylko jednego fundatora.

Czy statut fundacji rodzinnej wymaga aktu notarialnego?

Tak. Statut fundacji rodzinnej sporządza się w formie aktu notarialnego.

Czy beneficjentem może być sam fundator?

Tak. Ustawa dopuszcza, aby fundator był jednocześnie beneficjentem fundacji rodzinnej.

Czy każdy beneficjent uczestniczy w zgromadzeniu beneficjentów?

Nie. W zgromadzeniu uczestniczą tylko beneficjenci, którym statut przyznał takie uprawnienie.

Jak beneficjent może zrzec się swoich uprawnień?

Zrzeczenie się uprawnień wymaga formy pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym. Zrzeczenie się wszystkich uprawnień oznacza również zrzeczenie się statusu beneficjenta.

Czy rada nadzorcza jest obowiązkowa?

Nie zawsze. Fundator może ustanowić ją w statucie. Jeżeli jednak liczba beneficjentów przekracza 25 osób, rada nadzorcza jest obowiązkowa.

Czy członek zarządu może być jednocześnie członkiem rady nadzorczej?

Nie. Ustawa wyłącza możliwość jednoczesnego pełnienia obu tych funkcji.

Gdzie rejestruje się fundację rodzinną?

Według obecnie obowiązujących przepisów Rejestr Fundacji Rodzinnych prowadzi Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim.

Kiedy fundacja rodzinna uzyskuje osobowość prawną?

Z chwilą wpisu do Rejestru Fundacji Rodzinnych. Wcześniej funkcjonuje jako fundacja rodzinna w organizacji.

Ile czasu jest na zgłoszenie fundacji do rejestru?

Fundacja powinna zostać zgłoszona w terminie sześciu miesięcy od sporządzenia aktu założycielskiego albo ogłoszenia testamentu.

Czy działalność fundacji rodzinnej podlega audytowi?

Tak. Audyt przeprowadza się co najmniej raz na cztery lata. Jeżeli sprawozdanie finansowe fundacji podlega ustawowemu badaniu, audyt fundacji przeprowadza się corocznie przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego.

Czy fundacja odpowiada za zobowiązania fundatora?

Fundacja odpowiada solidarnie z fundatorem za jego zobowiązania powstałe przed ustanowieniem fundacji, w tym za obowiązki alimentacyjne, z ograniczeniem odpowiedzialności wynikającym z ustawy.

FUNDACJA RODZINNA / STATUT / REJESTRACJA

Przygotowanie fundacji rodzinnej

Przed ustanowieniem fundacji rodzinnej warto ustalić nie tylko skład przekazywanego majątku, ale przede wszystkim cele fundacji, krąg beneficjentów, zasady spełniania świadczeń, sposób powoływania organów, zasady zarządzania majątkiem oraz rozwiązania sukcesyjne, które mają obowiązywać również w kolejnych pokoleniach.